Polish English

Roztoczański Park Narodowy w projektowanym Transgranicznym Rezerwacie Biosfery „Roztocze”

Program „Człowiek i Biosfera” – (Man and Biosphere) został powołany na Konferencji Generalnej UNESCO w 1970r. Celem Programu jest kształtowanie zrównoważonych relacji między ludźmi a biosferą, a metodą jego realizacji jest tworzenie międzynarodowej Sieci Rezerwatów Biosfery.
Status rezerwatu biosfery nadawany jest obszarom charakterystycznym dla poszczególnych biomów Ziemi, o wybitnych, wyróżniających się w skali światowej walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Początkowo Rezerwaty pełnić miały przede wszystkim funkcje ochronne, naukowe i edukacyjne. Obecnie służą doskonaleniu mechanizmów zrównoważonego rozwoju podejmowanych w duchu partnerstwa wszystkich uczestników życia społecznego dla zapewnienia dobrych warunków bytowania człowieka i wysokiej jakości środowiska.
Rezerwaty biosfery desygnowane są przez Międzynarodową Radę Koordynacyjną Programu UNESCO MaB na wniosek komitetów narodowych państw członkowskich. Każdy z nich pozostaje pod zwierzchnictwem Państwa w którym jest położony, a tym samym poddany jest prawodawstwu wyłącznie danego kraju.
Wspólnie Rezerwaty tworzą Światową Sieć, która liczy obecnie 631 obiektów w 119 krajach.


W granicach Polski funkcjonuje obecnie 10 rezerwatów biosfery:

  • Rezerwat Biosfery Białowieża (1976, rozszerzenie 2005),
  • Rezerwat Biosfery Babia Góra (1976),
  • Jezioro Łuknajno (1976),
  • Słowiński Rezerwat Biosfery (1996),
  • Trójstronny Transgraniczny Rezerwat Biosfery Karpaty Wschodnie (1992/1998),
  • Transgraniczny Rezerwat Biosfery Karkonosze (1992).
  • Tatrzański Rezerwat Biosfery (1992),
  • Rezerwat Biosfery Puszcza Kampinoska (2000),
  • Trójstronny Transgraniczny Rezerwat Biosfery Polesie Zachodnie (2002/2011),
  • Rezerwat Biosfery Bory Tucholskie (2010).

Na światowej konferencji rezerwatów biosfery w Sewilli w 1995r. uchwalona została Strategia Sewilska, określającą główne cele i zadania światowej sieci Rezerwatów Biosfery oraz Statut Ramowy określający m.in. funkcje i kryteria dla powoływania Rezerwatów.


Mapa 4.  Strefowanie TRB "Roztocze"

Mapa 5. Projektowany Transgraniczny Rezerwat Biosfery „Roztocze”. Położenie na tle podziału administracyjnego.

Mapa 7. Projektowany Transgraniczny Rezerwat Biosfery „Roztocze”. System ochrony przyrody.

Mapa 8. Projektowany Transgraniczny Rezerwat Biosfery „Roztocze”. Sieć Natura 2000.

 


Zgodnie ze Strategią Sewilską każdy z nich powinien spełniać trzy funkcje:

  • ochronną – dla zachowania gatunków, zasobów genetycznych, ekosystemów i krajobrazów,
  • rozwojową - dla wspierania zrównoważonego rozwoju gospodarki i człowieka,
  • wsparcia logistycznego - przez pomaganie w projektach pokazowych, edukacji ekologicznej i szkoleniach oraz w badaniach naukowych i monitoringu w odniesieniu do lokalnych, regionalnych, narodowych i globalnych zagadnień związanych z ochroną i zrównoważonym rozwojem.

Funkcje te powinny znajdować oparcie w charakterystycznej strukturze przestrzennej Rezerwatu obejmującej trzy strefy:

  • rdzenną - której zadaniem jest ochrona przyrody oraz zapewnianie możliwości monitorowania i badania procesów przyrodniczych. Zgodnie z wytycznymi UNESCO winna ona obejmować już istniejące prawne formy ochrony przyrody, jak np. park narodowy,
  • buforową - która może być użytkowana w różny sposób, np. do celów badawczych, szkoleniowych, turystycznych i rolniczych,
  • tranzytową – stanowiącą obszar zewnętrzny, w którym promowane i rozwijane są praktyki na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami.

 

 Starania o utworzenie międzynarodowego rezerwatu biosfery w regionie Roztocza sięgają 2001r., kiedy została nawiązana współpraca z przedstawicielami służb ochrony przyrody na Ukrainie w celu nadania obszarowi Roztocza statusu rezerwatu biosfery.

Na zlecenie Wojewody Lubelskiego w 2003 roku zespół ekspertów pod kierunkiem prof. T. J. Chmielewskiego rozpoczął prace nad dokumentacją Rezerwatu Biosfery Roztocze – Puszcza Solska. Równolegle prace projektowe prowadzone były na Ukrainie. Z uwagi na fakt wstąpienia Polski do Unii Europejskiej w maju 2004 roku i rozpoczęcia wdrażania w Polsce Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 prace nad utworzeniem Rezerwatu w polskiej części Roztocza zostały wstrzymane. Po stronie ukraińskiej Rezerwat Biosfery „Roztochya” powołany został w 2011 roku.

W 2013 roku powrócono do idei utworzenia Rezerwatu pod nazwą Transgraniczny Rezerwat Biosfery (TRB) „Roztocze” i podjęto prace nad znowelizowanym projektem uwzględniającym w swoich granicach obszary Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000.

Obszar projektowanego Rezerwatu wynosić będzie 371 902 ha. Administracyjnie, w granicach państwa polskiego zlokalizowany będzie w woj. lubelskim i podkarpackim obejmując swoim zasięgiem powiaty: janowski, zamojski, biłgorajski, tomaszowski i lubaczowski oraz powiat jaworowski i żółkiewski na Ukrainie.


Swoim zasięgiem obejmie system obszarów chronionych Roztocza: Roztoczański Park Narodowy, 18 rezerwatów przyrody, 4 parki krajobrazowe, obszary Natura 2000 w tym 4 obszary specjalnej ochrony ptaków i 15 obszarów ochrony siedlisk, obszary funkcjonalnie
z nim powiązane oraz Rezerwat Biosfery „Roztochya” na Ukrainie.

 

 

Opracowanie:
RPN
Tekst: Alina Urbańska
Mapy: źródło „Formularz Nominacyjny TRB Roztocze”, 2015.

 
 

Zobacz Geoportal RPN

Czytaj więcej
 

Galeria RPN

Czytaj więcej
 

Projekt realizowany w ramach mechanizmu finansowego EOG

Czytaj więcej