Polish English

Od dziś od 19 czerwca 2019 roku Roztocze jest wpisane na listę UNESCO

jako Transgraniczny Rezerwat Biosfery Roztocze.

Roztocze to region pogranicza przyrodniczo-kulturowego o wielkiej bioróżnorodności w wyniku zawirowań dziejowych dzielony granicami administracyjnymi różnej rangi, co spowodowało, że nie ma on wyraźnej tożsamości kulturowej. Jest to region, który w granicach TRB zamieszkuje ok. 200 tys. osób, odwiedza go zaś rokrocznie ok 600 tys. turystów. Region dopiero wpisuje się na turystyczną mapę Polski i Europy.

Roztocze to pasmo niewysokich wapiennych wzgórz, ciągnące się ok. 180 km, od  Kraśnika w Polsce do Lwowa w Ukrainie. W zachodniej części pokryte jest lessami tworzącymi głęboko wcięte doliny.
W środkowej, rzeki wypływające z Roztocza tworzą malownicze doliny z progami skalnymi. W południowej, występują skamieniałe drzewa i siarczanowe źródła mineralne. Roztocze to region wielkiej bioróżnorodności, ważny w skali Europy korytarz ekologiczny. Miejsce o niepowtarzalnych krajobrazach. Rozległe, różnorodne kompleksy leśne i malownicze wstążki pól są nierozłącznym elementem krajobrazu regionu.  Roztocze, to pogranicze przyrodniczo-kulturowe przecięte granicą Unii Europejskiej, położone na granicy państw, regionów, kultur dla którego trudno znaleźć analogię. Region niepowtarzalny.

W celu promocji, większej identyfikacji regionu, podkreślenia nieprzeciętnego w skali kraju dziedzictwa przyrodniczego, kulturowego i krajobrazowego w celu zaktywizowania lokalnej społeczności w proces tworzenia tożsamości regionu i kreowania rozwoju społeczno-gospodarczego z poszanowaniem dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego, w 2013 roku Dyrektor Roztoczańskiego Parku Narodowego na polecenie Ministra Środowiska rozpoczął proces nominacyjny. Przeprowadzono szeroko zakrojone konsultacje w których uczestniczyła lokalna społeczność za pośrednictwem organizacji pozarządowych, administracja samorządowa, przedstawiciele administracji zajmującej się ochroną przyrody i turystką w regionie.

Opracowano formularz krajowy Rezerwatu Biosfery po stronie polskiej (opracowanie o objętości 325 str.), który zawiera oprócz deklaracji poparcia dla utworzenia rezerwatu biosfery m.in. charakterystykę biofizyczną, analizę usług ekosystemowych, opis głównych celów dla powołania Rezerwatu. Dla RB wyznaczono, w oparciu o polskie prawo i przeprowadzone konsultacje, trzy strefy: ochronną (9 149 ha) – której rdzeniem jest Roztoczański Park Narodowy gdzie dominuje ochrona dziedzictwa przyrodniczego, prowadzona jest edukacja przyrodnicza, monitoring i badania naukowe, strefę buforową (80 392 ha) – obejmującą głównie parki krajobrazowe, związaną ze zrównoważonym rozwojem społeczno-ekonomicznym i kulturowym obszaru, oraz największą, najbardziej zagospodarowaną, strefę tranzytową/przejściową (207 473 ha)  gdzie rozwój społeczno-gospodarczy odbywa się z poszanowaniem przyrody i człowieka.

Transgraniczny Rezerwat Biosfery Roztocze jest większy i obejmuje swoim zasięgiem część Roztocza na Ukrainie. Powierzchnia całkowita transgranicznego obszaru ma ok. 372 tys. ha z czego 267 tys. to strefa tranzytowa/przejściowa. 92 tys. ha buforowa, 12 tys. ha rdzenna. 

W celu utworzenia Transgranicznego Rezerwatu Biosfery Roztocze opracowano formularz bilateralny polsko-ukraiński (objętość 170 stron), w którym opisano funkcje Rezerwatu w kontekście różnorodności biologicznej i kulturowej. Opisano planowany model zarządzania oraz aspekty instytucjonalne i finansowe. Transgraniczny rezerwat – to trzy w jednym. Uwzględniono w nim zapisy formularzy krajowych dla polskiej i ukraińskiej części Roztocza (zatwierdzonej przez UNESCO w 2011 roku) oraz formularza transgranicznego. 

TRB po stronie polskiej obejmuje część powiatów: Janów Lubelski, Zamość, Biłgoraj i Tomaszów Lubelski w woj. lubelskim oraz powiat lubaczowski w woj. podkarpackim. Po stronie ukraińskiej zaś w skład TRB wchodzi część powiatu żółkiewskiego, jaworowskiego i lwowskiego. Powierzchnia całkowita Rezerwatu to 371 902 ha z czego 297 015 ha znajduje się po stronie polskiej, 74 887 ha po ukraińskiej.

Należy podkreślić, że rezerwat biosfery nie jest formą ochrony przyrody w rozumieniu polskiego prawa, jak np. parki narodowe czy rezerwaty przyrody, a ma on znaczenie promocyjne i nobilitujące dany obszar. Nie ma obawy nakładania kolejnych form ochrony przyrody i wynikających z tego tytułu ograniczeń, gdyż kwestie dotyczące rozwoju gospodarczego na obszarach chronionych reguluje polskie prawo. Jest to honorowy, międzynarodowy tytuł. Prestiżowy status rezerwatu biosfery jest szansą na lepszą promocję regionu. Rezerwaty biosfery nie naruszają autonomii działających na jego terytorium podmiotów  (samorządów, podmiotów gospodarczych, itp.), stanowią platformę porozumienia i współpracy pomiędzy wszystkimi interesariuszami w układzie krajowym jak i bilateralnej współpracy Polski i Ukrainy w obszarze Roztocza.Utworzenie TRB Roztocze jest z jednej strony uznaniem na arenie międzynarodowej wysokich walorów przyrodniczych, kulturowych i krajobrazowych Roztocza z drugiej zaś daje szansę na lepszy rozwój społeczno-gospodarczy w tym skuteczniejsze pozyskiwanie  funduszy na ochronę dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego, turystykę oraz szeroko rozumianą infrastrukturę.

Ustanowienie transgranicznego rezerwat biosfery dla Roztocza w ramach programu„Człowiek i biosfera”  jest tym czym wpisanie Zamościa i Lwowa na „Listę Światowego Dziedzictwa Kultury” UNESCO.

Reasumując, celem utworzenia Transgranicznego Rezerwatu Biosfery Roztocze  jest kreowanie zrównoważonych relacji między ludźmi i biosferą w obszarze Roztocza po obu stronach granicy UE oraz kreowanie rozwoju społeczno-gospodarczego sprzyjającego budowaniu tożsamości kulturowej regionu. TRB ma na celu ochronę różnorodności biologicznej i poprawę zdolności obserwowania zmian ekologicznych w obszarze regionu. Służyć ma także pobudzaniu społecznej świadomości powiązań istniejących pomiędzy różnorodnością ekologiczną i kulturową.

Międzynarodowy Zespół Ekspertów  UNESCO na sesji w  Paryżu w dniach 25-28 lutego 2019 roku pozytywnie rekomendował utworzenie TRB Roztocze. Decyzja o ustanowieniu Roztocza transgranicznym rezerwatem biosfery podjęta została na 31 Sesji Posiedzenia Plenarnego Programu Człowiek i Przyroda UNESCO, która odbyła się w Paryżu w dniach 17-21 czerwca 2019 roku.

Od 19 czerwca 2019 roku Roztocze jest wpisane do międzynarodowej Sieci Rezerwatów Biosfery w ramach Programu „Człowiek i Biosfera” (Man and Biosphere - MAB) UNESCO jako transgraniczny rezerwat biosfery. 

 

MAPA TRB ROZTOCZE

PREZENTACJA TRB ROZTOCZE

 

Opracowanie:

Tadeusz Grabowski, Alina Kotyła

Roztoczański Park Narodowy

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

tel. 663 766 674

 

 

 

 

 

 

Zobacz Geoportal RPN

Czytaj więcej
 

Galeria RPN

Czytaj więcej
 

Projekt realizowany w ramach mechanizmu finansowego EOG

Czytaj więcej