Polish English

Park narodowy, zgodnie z jego prawną definicją, obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe.

Celami ochrony przyrody Roztoczańskiego Parku Narodowego są:

  • utrzymanie oraz zapewnienie niezakłóconego przebiegu procesów ekologicznych,
  • utrzymanie ciągłości istnienia oraz trwałości ekosystemów,
  • zachowanie różnorodności biologicznej oraz dziedzictwa geologicznego
  • i paleontologicznego,
  • zapewnienie ciągłości istnienia oraz trwałości gatunków roślin, zwierząt i grzybów, wraz z ich siedliskami, poprzez ich utrzymanie lub przywrócenie do właściwego stanu ochrony,
  • utrzymanie walorów krajobrazowych oraz zadrzewień,
  • kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i promocję w dziedzinie ochrony przyrody.

W zależności od specyfiki poszczególnych ekosystemów, istniejących zagrożeń oraz możliwości eliminacji tych zagrożeń, działania ochronne mogą przybierać różne formy. Są one określone w Planie ochrony Parku, bądź zadaniach ochronnych i zawierają zdefiniowanie zagrożenia, sposoby ochrony czynnej, miejsca udostępniane dla nauki, edukacji, turystyki i rekreacji. Wyznaczone w Parku obszary ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej są sposobem ochrony poszczególnych powierzchni. Celem obszaru ochrony ścisłej – 12,1 % powierzchni Parku - jest utrzymanie przebiegu naturalnych procesów przyrodniczych. Obszar ochrony czynnej, przy której możliwa jest ingerencja człowieka w celu uzyskanego pożądanego efektu działań ochronnych stanowi 85,4 % jego powierzchni. Ochronie krajobrazowej, posiadającej najniższy status ochronny w skali Parku podlega 2,5 % jego powierzchni. Jej celem jest utrzymanie lub odtworzenie regionalnych cech krajobrazu kulturowego.

Głównym celem ochrony w Roztoczańskim Parku Narodowym są ekosystemy leśne zajmujące 95% jego powierzchni. Ochroną objęte są również:

  • przyroda nieożywiona,
  • ekosystemy leśne,
  • nieleśne ekosystemy lądowe,
  • ekosystemy wodne,
  • rośliny, grzyby i ich siedliska,
  • zwierzęta i ich siedliska,
  • krajobraz,
  • wartości kulturowe.

Ochrona przyrody nieożywionej (struktur i utworów geologicznych, form morfologii terenu i zasobów wodnych obszaru oraz gleb) polega na likwidacji procesów erozyjnych zainicjowanych w wyniku antropopresji, ograniczeniu odpływu wód rowami melioracyjnymi, oraz zapobieganiu zarastania powierzchni odsłonięć i wychodni skalnych. Aktywna ochrona w ekosystemach leśnych ma na celu przywrócenie lasom właściwego, stosownego do siedliska składu gatunkowego oraz odpowiednią strukturę wiekową i przestrzenną. Nieleśne ekosystemy lądowe to w ogromnej swej większości obszary użytkowane gospodarczo w przeszłości: dawne grunty orne, pastwiska, ekstensywnie użytkowane łąki w dolinach rzecznych. Ich aktywna ochrona głównie polega na hamowaniu wtórnej sukcesji leśnej poprzez wycinanie, wykaszanie, wypas starych ras zwierząt gospodarskich. W ekosystemach wodnych podejmuje się aktywne działania mające na celu niedopuszczenie do zanieczyszczenia wód płynących ze źródeł zewnętrznych oraz usuwanie zanieczyszczeń stałych, naniesionych w okresach wezbrań wód. Ochrona flory i fauny prowadzona jest przede wszystkim poprzez ochronę siedlisk i mikrosiedlisk, zabezpieczenie przed wydeptywaniem i zgryzaniem przez dzikie zwierzęta roślinożerne. W wypadku zwierząt jest to zapewnienie wymaganych warunków rozmnażania (zwłaszcza płazom i gadom), miejsc schronienia oraz odpowiedniej bazy żerowej. Bardzo ważne jest także stworzenie zwierzętom możliwości bezpiecznego przemieszczania się w poprzek ciągów komunikacyjnych. Zarówno w przypadku flory jak i fauny prowadzone są działania ochronne polegające na eliminacji obcych gatunków inwazyjnych. W parku narodowym ochronie podlegają także krajobraz i wartości kulturowe obszaru. Ochrona krajobrazu polega na zachowaniu swoistej mozaiki różnych typów ekosystemów. Ochrona czynna dotyczy także takich elementów krajobrazu, jak istniejących w obszarze parku zabytkowych zabudowań wraz towarzyszącymi im zespołami parkowymi, zadrzewień osad, a także innych instalacji i konstrukcji kultury materialnej.

Większość zadań związanych z aktywną ochroną przyrody na obszarze znajdującym się w wieczystym użytkowaniu Parku jest realizowana przez pracowników parku narodowego. Oni także odpowiadają za organizację badań naukowych i monitoringu środowiska, przygotowanie Parku do zwiedzania, działalność edukacyjną oraz zwalczanie przestępstw i wykroczeń dotyczących ochrony przyrody. Dla osiągnięcia swoich celów Park współpracuje z wieloma instytucjami i organizacjami oraz korzysta z krajowych i zagranicznych źródeł finansowania.

Skuteczna ochrona walorów przyrodniczych i krajobrazowych Parku wymaga współpracy administracji parku z lokalnymi władzami samorządowymi, instytucjami, organizacjami. Dotyczy to m.in. inwestycji związanych z ochroną środowiska, jak rozbudowa sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, budowa i modernizacja oczyszczalni ścieków czy rozwiązywanie problemów dotyczących gospodarki odpadami. Szczególne znaczenie ma współpraca Parku i samorządów przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego bądź przygotowywaniu decyzji lokalizacyjnych.  

 

Opracowanie:
RPN/DOP
Tekst: Andrzej Tittenbrun 

 

Zobacz Geoportal RPN

Czytaj więcej
 

Galeria RPN

Czytaj więcej
 

Projekt realizowany w ramach mechanizmu finansowego EOG

Czytaj więcej