Polish English

Zgodnie z w/w Regulaminem Foto – puzzli „Podejmij wyzwanie” Komisja sprawdziła poprawność nadesłanych odpowiedzi i przeprowadziła losowanie spośród uczestników, którzy udzielili prawidłowych odpowiedzi. Odpowiedzi jak wyniki losowania przedstawiają się następująco:

 

 

Odpowiedź Nr 15 Foto-puzzli: Soplówka bukowa(Hericium coralloides) lub też niekiedy podawana jako soplówka gałęzista (H.clathroides).

Soplówka bukowa (Hericium coralloides) jest gatunkiem dość często spotykanym w naszym kraju, zwłaszcza w lasach bukowych. Nierzadko formuje liczne grupy owocników gęsto porastające leżące kłody lub pnie obumierających i rozkładających się buków i dębów.  

Owocniki – przypominające małe „lodowe kaskady” - pojawiają się już od lata ale zazwyczaj kumulacja ich pojawu przypada w jesieni – we wrześniu i październiku.

W odróżnieniu od niej soplówka jodłowa (Hericium flagellum) jest dużo rzadziej spotykana i wytwarza swe owocniki zazwyczaj pojedynczo na drzewach iglastych (świerk i jodła), w RPN na jodle.

Oba gatunki soplówek podlegają w Polsce ochronie częściowej (do 2014 r. były pod ochroną ścisłą) i ujęte są w Czerwonej Liście Grzybów – soplówka bukowa jako gatunek narażony na wymarcie (V), a soplówka jodłowa jako gatunek wymierający (E).  W Polsce występuje jeszcze trzeci gatunek - soplówka jeżowata (Hericium erinaceus) ale jest bardzo rzadka i podlega ochronie ścisłej, uznana za gatunek wymierający, krytycznie zagrożony (E).

Mimo, że są to grzyby jadalne to ze względu na ich ochronę i piękny wygląd zasługują na pozostawienie ich w lesie.

                                                    Soplówka bukowa(Hericium coralloides) - fot. Paweł Marczakowski

Zwycięzca: Radosław Moskwa

 

 

Odpowiedź Nr 14 Foto-puzzli: Chomik europejski(Cricetus cricetus)

Chomik europejski to największy przedstawiciel gryzoni z rodziny chomikowatych oraz jedyny przedstawiciel rodzaju Cricetus. Posiada krępą budowę ciała, krótkie kończyny i wydłużony pyszczek. Dorasta do 34 cm, wymiarami zbliżony jest do świnki morskiej. Gryzoń ten jako jedyny ma ubarwienie nietypowe dla ssaków. Wierzch ciała ma ciemnobrązowy, brzuch jednolicie czarny, a na policzkach, pyszczku i karku posiada białe oraz żółte plamy.

Występuje na otwartych terenach, polach i łąkach. Jest aktywny głównie nocą. Ssak ten jest gatunkiem roślinożernym, żywi się  głównie zielonymi częściami roślin, ziarnami i owadami. Gromadzi zapasy pożywienia w workach policzkowych, gdy je wypełni, czym prędzej znika pośród swoich podziemnych korytarzy, gdzie przechowuje na okres zimy.

Największa koncentracja stanowisk chomika europejskiego w Polsce znajduje się na pograniczu Wyżyny Lubelskiej i Roztocza oraz na Wyżynie Małopolskiej. W Polsce jest objęty ochroną całkowitą. Wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt jako gatunek o nieokreślonym stopniu zagrożenia, wymagający dokładniejszych danych (DD) oraz w Konwencji Berneńskiej (zał. II).

Chomik europejski(Cricetus cricetus) - fot. Paweł Marczakowski

Zwycięzca: Magdalena Leśnicka

 

 

Odpowiedź Nr 13 Foto-puzzli: Wydra europejska (Lutra lutra)

Wydra europejska to rzadki i drapieżny ssak z rodziny łasicowatych wybitnie przystosowany do środowiska ziemnowodnego. Jej gibkie ciało, o opływowym kształcie wraz z masywnym i silnym ogonem, stwarza możliwości sprawnego pływania oraz swobodnego poruszania się na lądzie. Dorasta do około metra długości. Ma gęstą okrywę włosową nieprzepuszczającą wody, z wierzchu koloru ciemnobrunatnego, jaśniejszą od spodu.

Prowadzi samotny, głównie nocny tryb życia. Spotkać ją można nad czystymi brzegami rzek, jezior, potoków górskich, stawów, z dobrze wykształconą roślinnością.

Ma wspaniale rozwinięty węch i słuch, posiada także gęsto rozmieszczone wąsy oraz wibryssy - długie włosy na których znajdują się receptory czuciowe. Pozwalają one wydrze lepiej określić położenie i wielkość ofiary pod wodą. Poluje głównie na ryby i inne zwierzęta wodne (raki, żaby i mięczaki). Nie gardzi też większymi żukami wodnymi, małymi ssakami oraz jajami i pisklętami ptaków wodnych.

W Polsce wydra objęta jest ochroną częściową. Wpisana jest również do załącznika II i IV Dyrektywy Siedliskowej Natura 2000 oraz chroniona Konwencją Berneńską i Waszyngtońską. W Roztoczańskim Parku Narodowym występuje na wszystkich ciekach oraz zbiornikach m.in. Stawach Echo.

Wydra europejska (Lutra lutra) - fot. Robert Bijas

Zwycięzca: Marcin Dołoszyński

 

 

Odpowiedź Nr 12 Foto-puzzli: Gacek brunatny(Plecotus auritus)

Gacek brunatny, nazywany też gacek wielkouch to ssak z rzędu nietoperzy, rodziny mroczkowate. Gatunek ten zalicza się do małych nietoperzy, długość jego ciała wynosi 4-5 cm. Charakteryzuje się bardzo długimi uszami, osiągającymi ponad 4 cm. Uszy w czasie spoczynku najczęściej są zakryte skrzydłami, a widoczne pozostają jedynie koziołki –fałdy skóry rosnące tuż przed samymi uszami na małżowinie usznej. Koziołki są jedną z cech pozwalającą odróżnić gatunek oraz umożliwiają lepsze odbieranie wrażeń dźwiękowych. U gacka brunatnego mają wydłużony kształt i dorastają do 18 mm.

Ubarwienie dorosłego osobnika tego nietoperza z wierzchu ciała jest brązowe lub brązowożółte, od spodu zaś białawe, żółtawe lub żółtawobrązowe. Młodociane osobniki mają ciemny, szarobrązowy wierzch ciała i głowę, czym upodobniają się do gacków szarych.

Gacek brunatny wylatuje na łowy dopiero po zmierzchu. Żeruje, latając w pobliżu koron drzew i krzewów na muchówki, nocne motyle z rodziny sówkowatych, czy różnego rodzaju drobne bezkręgowce. Atakując owada przerywa echolokację i kieruje się słuchem biernym, nasłuchując wielkimi uszami dźwięki wydawane przez ofiarę.

To gatunek eurytopowy, występujący zarówno w lasach, jak i na obszarach zabudowanych. Jego dzienne kryjówki znajdują się w dziuplach, budkach lęgowych dla ptaków, strychach, piwnicach, a także pod mostami czy w podziemiach. W okresie od maja do lipca samice tworzą tzw. kolonie rozrodcze liczące od kilku do kilkudziesięciu osobników. Samica rodzi tylko jedno młode, bardzo rzadko dwa, które po miesiącu osiąga zdolność lotu, a pełną samodzielność gdy skończy dwa miesiące.

Nietoperz ten by przetrwać do wiosny zapada w stan hibernacji. Zimuje w chłodnych miejscach, najczęściej w jaskiniach, kopalniach i piwnicach, w których temperatura utrzymuje się w okolicach 0 0C.

W Polsce gacek brunatny jest objęty ścisłą ochroną gatunkową. Wpisany jest również do załącznika IV Dyrektywy Siedliskowej Natura 2000 oraz chroniony Konwencją Bońską.

Gacek brunatny (Plecotus auritus) - fot. Robert Stefański

Zwycięzca: Marcin Dołoszyński

 

Odpowiedź Nr 11 Foto-puzzli: Podgrzybek tęgoskórowy (Pseudoboletus parasiticus)

Podgrzybek tęgoskórowy to gatunek grzyba wielkoowocnikowego z rodziny borowikowatych ((Boletaceae), rzędu borowikowców (Boletales). Tworzy owocniki agarykoidalne złożone z kapelusza i trzonu.

Żółtawobrązowy, szarooliwkowy, czasem brązowawy kapelusz często z rdzawym odcieniem. Jego powierzchnia jest sucha, matowa, zamszowa, a podczas okresów suchych może pękać na małe poletka. Walcowaty trzon tego podgrzybka u podstawy jest zwężony i czasem wygięty. Miąższ jest żółtawy, zdarza się, że po uszkodzeniu lekko błękitnieje.

Z uwagi na charakterystyczny wygląd i pasożytowanie na tęgoskórze pospolitym trudno go pomylić z innymi podgrzybkami. Owocniki tworzy latem i jesienią w lasach liściastych i borach sosnowych, czasami także poza lasami. Z jednego owocnika tęgoskóra może wyrastać nawet kilka owocników tego podgrzybka.To grzyb jadalny, substancje trujące tęgoskóra nie przenoszą się na owocniki pasożyta.

W Polsce podgrzybek tęgoskórowy objęty jest ochroną częściową. Wpisany jest również na Czerwoną listę roślin i grzybów Polski ze statusem R– rzadki, potencjalnie zagrożony wymarciem.


Podgrzybek tęgoskórowy (Pseudoboletus parasiticus)- fot. Paweł Marczakowski

Zwycięzca: Małgorzata Serwa

 

 

Odpowiedź Nr 10 Foto-puzzli: Gniewosz plamisty (Coronella austriaca)

Gniewosz plamisty jest jednym z 5 gatunków węży stwierdzonych w Polsce. Pozostałe gatunki to: wąż Eskulapa, zaskroniec zwyczajny, zaskroniec rybołów, żmija zygzakowata.

Ten niewielki wąż, których długość dorosłych osobników zawiera się w granicach ok. 50-60 cm (sporadycznie 80-90cm) charakteryzuje się delikatną i smukłą budową ciała z niezbyt wyraźnie wyodrębnioną głową. Ubarwienie gniewosza jest zróżnicowane – dominują brązy i szarości w różnych kombinacjach co doskonale upodabnia go do środowiska, w którym żyje (tzw. ubarwienie kryptyczne).

Cechą charakterystyczną jest wzór na głowie – w kształcie grubej litery „V” przypominającej nocnego motyla lub koronę. Stąd być może wzięła się łacińska nazwa Coronella = koronowany, koronny. Widoczną cechą jest również przebiegająca przez oko po obu bokach głowy przepaska.

Zamieszkuje mozaikę siedlisk leśnych i otwartych, najczęściej dobrze nasłonecznionych – zarówno widne bory sosnowe, wrzosowiska, jak i ugory, kserotermy, a także torfowiska wysokie. Bardzo chętnie wykorzystuje na swe kryjówki i miejsca rozrodu próchniejące leżące drzewa oraz rozkładające się pniaki ściętych drzew.

Aktywny jest zazwyczaj od IV do końca X, a jego okres godowy przypada na przełom IV/V do początku VI. Młode tegoroczne osobniki najczęściej możemy spotkać w drugiej połowie sierpnia i na początku września.

Żywi się przede wszystkim jaszczurkami (zwinką, żyworodną, młodymi padalcami) choć jego ofiara mogą padać również inne węże np. żmije. Mimo to gniewosz plamisty w przeciwieństwie do swej nazwy jest niezwykle spokojnym i niegroźnym wężem.

Gniewosz plamisty podlega w Polsce ochronie ścisłej. Wpisany jest również do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt (VU) oraz do załącznika IV Dyrektywy Siedliskowej NATURA 2000, a także w załączniku II Konwencji Berneńskiej.


Gniewosz plamisty (Coronella austriaca) fot. Przemysław Stachyra

Zwycięzca: Artur Lewiński

 

 

Odpowiedź Nr 9 Foto-puzzli: Tycz cieśla (Acanthocinus aedilis)

Tycz cieśla to gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych o długości ciała do 2 cm. To najbardziej znany gatunek tyczy żyjący w Polsce oraz rekordzista jeśli chodzi o stosunek długości czułków do długości ciała. Czułki samca są pięciokrotnie dłuższe od ciała, a samicy dwukrotnie dłuższe od ciała. Ubarwienie tycza cieśli jest brązowo-szare z czterema żółtawo owłosionymi plamkami na przedpleczu. Dzięki takiemu ubarwieniu łatwo wtapia się w otoczenie i maskuje przed drapieżnikami. Zaniepokojony potrafi wydawać odstraszające głosy poprzez pocieranie tylnej krawędzi przedplecza o tarczkę. Powstający dźwięk przypomina piłowanie drewna i stąd właśnie pochodzi nazwa gatunkowa tego owada.

Tycza cieślę można spotkać na terenie całej Polski. Najliczniej występuje w monokulturach sosnowych i innych lasach iglastych, w których występuje dużo sosen. Najchętniej przebywa na nasłonecznionych zrębach sosnowych, odżywiając się korą młodych pędów. Aktywny jest całą dobę, sprawnie lata i biega.

Cykl rozwojowy tego owada trwa 1-2 lata. Samica składa jaja w szczelinach kory drzew osłabionych lub martwych. Larwy żerują tam do osiągnięcia około 40 mm, tworząc rozgałęzione chodniki. Przepoczwarzenie larw tycza cieśli następuje pod korą, w specjalnej kolebce poczwarkowej stworzonej przez larwę z wiórek drewna i drobinek kory. Osobniki dorosłe wychodzą na zewnątrz wiosną i żyją około miesiąca.
                                                

Tycz cieśla (Acanthocinus aedilis) fot. Aneta Dybowska

Zwycięzca: Anna Urgacz

 

 

Odpowiedź Nr 8 Foto-puzzli: Jastrząb (Accipiter gentilis)

Jastrząb to duży ptak drapieżny należący do rzędu Szponiastych Accipitriformes z rodziny jastrzębiowatych Accipitridae o szarobrunatnym (u samic i młodocianych osobników) do stalowoszarego (u samców)  ubarwieniu z wierzchu ciała, od spodu jasnym w poprzeczne, faliste prążki. U osobników młodych (Juvenilnych) spód ciała w podłużne plamkowanie (kreskowanie) w kształcie łezki, grotu lub serca. Charakteryzuje się krótkimi skrzydłami w stosunku do tułowia i długim ogonem. Dzięki takiej budowie jest zwrotny w czasie lotu oraz ma możliwość uzyskiwania dużej prędkości tuż po starcie.

U jastrzębia występuje silny dymorfizm płciowy, samiec jest wyraźnie mniejszy od samicy, wielkością zbliżony do samicy krogulca, natomiast samica do myszołowa.

To ptak leśny, zasiedlający stare drzewostany iglaste i mieszane. Występuje też na skrajach lasów w pobliżu osad ludzkich oraz na otwartych przestrzeniach. W Polsce to nieliczny gatunek lęgowy, osiadły, częściowo koczujący.

Jest bardzo utalentowanym łowcą, poluje z powietrza, drzew lub ziemi na inne ptaki, ssaki oraz ptactwo domowe.

Gatunek objęty ochroną ścisłą, chroniony również Konwencją Berneńską oraz Konwencją Waszyngtońską (CITES).

Jastrząb (Accipiter gentilis) fot. Paweł Marczakowski

Zwycięzca: Karolina Kiryjczuk

 

 

Odpowiedź Nr 7 Foto-puzzli:  Wykwit piankowaty (Fuligo septica)

Nazywany też: wykwit zmienny, w. różnobarwny, psie wymioty, wymioty chowańca, masło czarownicy.

Jeden z najpospolitszych gatunków. Występuje w lasach, parkach, przez cały sezon wegetacyjny. Jego budowa zrosłozarodnie barwy żółtej lub brązowożółtej o wielkości jednego do kilku (kilkunastu) centymetrow. Powierzchnia zrosłozarodni kłaczkowato-chropowata. Kora o różnej grubości, krucha, zwapniona. Kształt zrosłozarodni bardzo różny.  Śluźnia najczęściej żółta. Zarodniki brudnofioletowe, prawie gładkie lub delikatnie brodawkowane, o średnicy 7 – 10 μm. Spotykany napróchniejącym drzewna i kora różnych drzew iglastych i liściastych, ściółka, mchy porastające kłody. Niekiedy na znacznej (do kilku metrów) wysokości. Gatunek wielopodłożowy. Dawni Wikingowie wierzyli, że wykwit piankowy to wymioty chowańca: demonicznego kota towarzyszącego czarownicom, a żywiącego się mlekiem odessanym krowom. Południowe szczepy Germanów widziały w plazmodiach wykwitu raczej rodzaj masła produkowanego przez wiedźmy.
 


Wykwit piankowaty (Fuligo septica) - fot. Paweł Marczakowski

Zwycięzca: Jerzy Obarymski

 

 

Odpowiedź Nr 6 Foto-puzzli: Popielica (Glis glis)

Występuje w Europie Środkowej i Południowej, a w Polsce w odpowiednich siedliskach spotkać ja można w całym kraju, choć w niektórych regionach kraju jest stosunkowo rzadka. Roztoczański Park Narodowy jest miejscem występowania licznej populacji tego największego w naszym kraju przedstawiciela pilchowatych. W wielowiekowych buczynach obszarów ochrony ścisłej Bukowa Góra i Jarugi osiąga swe największe zagęszczenia.

Odżywiają się w zależności od pory roku zarówno pokarmem roślinnym – pączki i liście drzew oraz ulubionymi orzeszkami bukowymi (bukwią) jak i zwierzęcym – owady, ptasie jaja. Bardzo zwinnie poruszają się po cienkich gałązkach skacząc z jednej na drugą. Aktywne są nocą gdzie większość czasu spędzają w koronach drzew.

W ciągu roku popielice są aktywne mniej więcej od maja do października, a od listopada do kwietnia kiedy o pokarm jest bardzo trudno i przychodzą chłodne dni zapadają w stan zwany hibernacją korzystając z wcześniej zgromadzonego tłuszczu.


Popielica (Glis glis) – fot. Paweł Marczakowski

Zwycięzca: Maria Bożek

 

 

Odpowiedź Nr 5 Foto-puzzli:  Bocian biały (Ciconia ciconia)

Bocian biały to duży, powszechnie znany ptak brodzący z rodziny bocianów o białym upierzeniu z czarnymi lotkami i pokrywami skrzydeł. Charakteryzuje się długimi nogami oraz długim, spiczastym dziobem. U dorosłych osobników dziób i nogi mają kolor czerwony.

Bocian biały to gatunek wędrowny. Lęgi odbywa w Europie, zimuje w Afryce. Polskę określa się jako centralny punkt jego występowania, gdzie bociany można spotkać w zasadzie wszędzie, oprócz gór. Zasiedla krajobraz rolniczy, gniazduje w pobliżu siedzib ludzkich. Jego występowanie wiąże się głównie z terenami podmokłymi, gdzie poluje na płazy, gryzonie, ryby, dżdżownice, małe ssaki.

Gatunek objęty ochroną ścisłą, wpisany również na liście gatunków Natura 2000 – załącznik I Dyrektywy Ptasiej oraz w Konwencji Berneńskiej.

Bocian biały (Ciconia ciconia) – fot. Paweł Marczakowski

Zwycięzca: Wioletta Mazur

 

 

Odpowiedź Nr 4 Foto-puzzli: Traszka grzebieniasta (Triturus cristatus)

Traszka grzebieniasta (Triturus cristatus) – fot. Przemysław Stachyra

Traszka grzebieniasta (Triturus cristatus) to rodzimy płaz z rodziny salamandrowatych. Grzbiet jest czarny lub brązowy z czarnymi plamkami. Strona brzuszna jest pomarańczowa lub żółta z czarnymi plamami. Dorosłe samce i samice poza okresem godowym są podobne. W okresie godowym u samców na grzbiecie wyrasta wysoki, postrzępiony grzebień a na płetwie ogonowej pojawia się niebieska plama.

 

Status prawny i zagrożenie gatunku

Ochrona prawna

w Polsce traszka grzebieniasta podlega ochronie ścisłej

Status ochronny – gatunek wpisany

do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt (PCzKZ) - NT (gatunki niższego ryzyka ale bliskie zagrożenia)

na liście gatunków

Natura 2000 Dyrektywa Siedliskowa – Załącznik II i IV

Konwencja Berneńska- Załącznik II

Czerwona lista IUCN - LC (najmniejszej troski, na razie nie zagrożone)

Zwycięzca: Agnieszka Lewińska

 

Odpowiedź Nr 3 Foto-puzzli: Trzepla zielona (Ophiogomphus cecilia)

          

                                                                                                           Trzepla zielona (Ophiogomphus cecilia) – fot. Robert Stefański

Trzepla zielona to ważka z rodziny gadziogłówkowatych. W jej ubarwieniu przeważa intensywna barwa żywozielona z elementami koloru czernego i żółtego. To właśnie kolorystyka przedniej części ciała odróżnia ją od innych ważek z tej rodziny. Charakterystyczny ma również kształt głowy z dużymi oczami usadowionymi po bokach. Cykl życiowy tej wazki trwa 2-3 (4) lata. Gatunek ten jest reobiontem. Zasiedla nizinne i podgórskie wolno płynące rzeki, najczęściej śródleśne lub w otoczeniu łąk. W Polsce występuje dość pospolicie na terenie całego kraju poza obszarami górskimi. Trzepla zielona podlega w Polsce ochronie gatunkowej, wpisana jest również jako gatunek na liście Natura2000 - załącznik nr II i IV Dyrektywy „Siedlisko-Flora-Fauna” oraz w Konwencji Berneńskiej – załącznik II.   

Zwycięzca: Wanda Bliźnik

 

Odpowiedź Nr 2 Foto - puzzli: Granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria (L.) Hoffm.)

    
                  Granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria (L.) Hoffm.) - fot P. Marczakowski

Jest jednym z najładniejszych porostów krajowych. Jego plechy w stanie suchym mają barwę miedziano-brunatną, żółtawo-brunatną lub żółtawo-zielonkawą, natomiast nasączone wodą stają się zielono-oliwkowe. Granicznik płucnik jest dużym porostem, jego dorodne listkowate plechy osiągają czasem nawet 30-40 cm średnicy, a poszczególne łatki mają do 8-10 cm długości i 2-5 cm szerokości. Często plechy rosną w skupieniach, pokrywając powierzchnie na bukach i jodłach. Gatunek objęty ochroną ścisłą. W Roztoczańskim Parku Narodowym występuje jedynie na 3 stanowiskach.

Zwycięzca: Małgorzata Serwa

 

 

Odpowiedź Nr 1 Foto - puzzli: Komonica zwyczajna, k. pospolita, k. rożkowa (Lotus corniculatus L.)


Komonica zwyczajna, k. pospolita, k. rożkowa (Lotus corniculatus L .) - fot. A. Dybowska

Gatunek byliny należący do rodziny bobowatych. Pochodzi z obszarów Azji, Europy i Afryki Północnej, rozprzestrzenił się także w Australii i Nowej Zelandii oraz Ameryce Północnej i Południowej. Jest uprawiany w wielu krajach świata. W Polsce gatunek pospolity w stanie dzikim na obszarze całego kraju. Bardzo wytrzymała i tolerancyjna w stosunku do różnych warunków siedliskowych. To cenna roślina miododajna i pastewna.


Zwycięzca: Małgorzata Serwa   
 


 

 

 


 

 

 

Zobacz Geoportal RPN

Czytaj więcej

Transgraniczny Rezerwat Biosfery Roztocze

Czytaj więcej

 

 

Galeria RPN

Czytaj więcej
 

Projekt realizowany w ramach mechanizmu finansowego EOG

Czytaj więcej